Inkoop in 2026: grip op risico’s, maar de tactische processen blijven achter.

Inkoop heeft impact. Dat vindt 87% van de respondenten. Maar slechts 2% noemt de eigen inkoopfunctie volledig klaar voor de toekomst. Dat blijkt uit de Nederlandse Barometer Inkopen in de private sector 2026 van Nevi en Onventis. In deze blog lees je wat de belangrijkste inzichten zijn en waar jouw inkoopfunctie de meeste winst kan halen.

Aan het onderzoek namen 325 inkoopprofessionals uit meer dan 14 bedrijfstakken deel. Met 38% vormt industrie en productie de grootste vertegenwoordigde sector. Twee dingen vallen op: organisaties richten zich sterk op het beheersen van actuele risico’s, terwijl er op strategische en tactische processen nog veel ruimte voor ontwikkeling is.

Wat zijn de belangrijkste inkoopprioriteiten in 2026?

Leveringszekerheid staat bovenaan. In de Nevi Barometer 2026 noemt 87% van de respondenten dit een (zeer) belangrijk doel van inkoop (gemiddeld 4,3 op een schaal van 5). Compliance volgt met 78% (4,1) en kostenreductie met 73% (4,0). Digitale transformatie scoort gemiddeld 3,4.

Ook bij de KPI-aandacht zie je dat verschil. Respondenten konden meerdere antwoorden geven: 63% noemt kosten een KPI met de meeste aandacht, 61% leveringszekerheid en 14% digitale transformatie.

Voor inkoop zit daar een belangrijk spanningsveld. De dagelijkse werkelijkheid vraagt om grip op beschikbaarheid en kosten. Tegelijk moeten processen, data en systemen zich ontwikkelen om ook op langere termijn slagvaardig te blijven. Digitale transformatie krijgt dan snel minder aandacht dan de urgente zaken van vandaag.

De strategische rol van inkoop is groot. 87% ziet voldoende tot zeer grote impact van inkoop op de organisatie: 40% voldoende, 36% groot en 11% zeer groot. Bij 13% is de impact beperkt of ontbreekt die.

Is inkoop klaar voor de toekomst?

Nog niet. Slechts 2% van de organisaties noemt de eigen inkoopfunctie volledig klaar voor de toekomst. Volledig klaar betekent hier: volledig toekomstbestendig, met een duidelijke strategie, moderne systemen en wendbare processen. 33% is grotendeels klaar, 51% deels en 13% nauwelijks of niet.

De verbeterwensen laten zien waar de behoefte zit: 53% wil de strategie beter vertalen naar de praktijk, 49% wil beter implementeren en 46% wil meer input voor de strategie.

Voor inkoop betekent dit dat de vraag niet alleen is: wat kopen we in en tegen welke voorwaarden? Minstens zo relevant is: waar wil de organisatie naartoe en welke bijdrage kan inkoop daaraan leveren? Dat vraagt om inzicht in leveranciersmarkten, risico’s, contractafspraken en prestaties. Juist wanneer die informatie samenkomt, ontstaat een betere basis voor inkoopbeslissingen.

Waar kan leveranciersmanagement beter?

Vooral bij het meten en verbeteren van prestaties. Organisaties geven leveranciersmanagement gemiddeld een 2,91 op een schaal van 5. Gevraagd naar verbeterpunten noemt 58% het meten van prestaties, 55% het verbeteren van prestaties en 55% het beheren van strategische leveranciers. Daarna volgen risico’s (48%) en contractbeheer (46%).

Dit raakt direct aan de manier waarop je grip houdt op je leveranciersbestand. Niet alleen de prijs telt. Ook prestaties, risico’s, contractafspraken en de ontwikkeling van belangrijke leveranciers vragen structurele aandacht. Leveranciersmanagement stopt dus niet op het moment dat een contract is getekend. Juist daarna begint het volgen van prestaties en afspraken.

Zonder zicht op prestaties is het lastig om risico’s op tijd te zien. Juist dat zicht heb je nodig voor leveringszekerheid, de belangrijkste prioriteit van 2026.

Welke inkoopprocessen zijn al geautomatiseerd in 2026?

De operationele processen. Factuurverwerking is bij 86% van de organisaties geautomatiseerd en operationeel bestellen bij 71%. Bij de tactische processen is dat veel minder: spendanalyse 53%, contractmanagement 32%, sourcing 20%, leveranciersmanagement 17% en categoriemanagement 15%.

De behoefte ligt juist daar. Voor de komende 12 maanden wil 61% contractmanagement verder automatiseren en 58% leveranciersmanagement.

Daarmee verschuift de digitaliseringsvraag. Veel organisaties hebben stappen gezet in het efficiënter uitvoeren van transacties. De volgende uitdaging ligt bij de processen waarmee inkoop kan sturen: contracten, leveranciers, spend, categorieën en sourcing.

Kiezen inkopers voor één geïntegreerd systeem of meerdere?

De voorkeur gaat uit naar één geïntegreerd systeem: 71% kiest daarvoor, 29% werkt liever met meerdere systemen. Bij grote organisaties is die voorkeur minder sterk. Bij organisaties met meer dan 10.000 werknemers is het 59% en bij een inkoopvolume boven €1 miljard 57%.

Één systeem betekent één bron van waarheid voor leveranciers, contracten en spend. Dat maakt het eenvoudiger om prestaties te meten en risico’s te volgen.

Daarmee is de keuze voor technologie meer dan een IT-vraagstuk. Vanuit inkoopperspectief gaat het om de vraag of informatie over leveranciers, contracten, spend en prestaties voldoende beschikbaar is om er daadwerkelijk op te kunnen sturen.

Hoe gebruikt inkoop AI in 2026?

Vooral om efficiënter te werken. Op de vraag waar AI nu de grootste bijdrage levert noemt 50% efficiëntie, 37% productiviteit en 37% inzicht, analyse en besluitvorming. Snelheid en doorlooptijd haalt 27%, kostenbesparing 6% en innovatie 5%.

Structureel gebruik van AI komt per proces bij 0 tot 6% van de organisaties voor. De meeste organisaties zitten in een pilot of gebruiken AI nog niet. AI werkt pas goed als de basis op orde is: betrouwbare data, heldere processen en één systeem.

Dat zet de discussie over AI in perspectief. AI kan interessant zijn voor inkoop, maar digitalisering begint niet bij AI alleen. Veel organisaties willen eerst hun contractmanagement, leveranciersmanagement en andere tactische processen verder automatiseren.

Wat ons opvalt

Inkoop automatiseert vooral wat al goed te standaardiseren is: facturen en bestellingen. De processen waar inkoop echt grip op krijgt, zoals leveranciers, contracten en spend, blijven achter. Dat is precies waar de behoefte het grootst is.

Inkoop heeft te maken met urgente doelstellingen rond leveringszekerheid, compliance en kostenbeheersing, terwijl er ruimte ligt om tactische en strategische processen te professionaliseren. De kans zit in het verbinden van dagelijkse beheersing met structurele verbetering. Niet digitaliseren omdat het kan, maar technologie, data en processen zo inrichten dat ze helpen bij de vragen die voor inkoop echt belangrijk zijn.

Wat betekent dit voor jou?

De barometer geeft een goed vertrekpunt om je eigen inkoopfunctie langs te leggen. Begin met deze vragen:

• Welke leveranciers vormen een risico?
• Welke leveranciers presteren volgens afspraak?
• Waar liggen mogelijkheden voor kostenbeheersing?
• Welke contracten vragen aandacht?
• Waar is aanvullende markt- of benchmarkinformatie nodig?
• Beschikt inkoop over de informatie om tijdig te kunnen sturen?

Indusource ondersteunt inkooporganisaties bij het Source-to-Contract proces en het inrichten van één geïntegreerd inkoopsysteem met IDIL. Wil je weten hoe jouw inkoopfunctie ervoor staat? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Bron: Nederlandse Barometer Inkopen in de private sector 2026, Nevi en Onventis.